Caltech, NASA’nın Ultraviyole Gözlem Misyonunu Yönetiyor.
Yeni Uzay Gözlemevi UVEX
NASA, Caltech liderliğindeki Ultraviyole Keşif (UVEX) misyonunu başlatacağını duyurdu. Bu yeni uzay gözlemevi, dinamik evrenimizi benzersiz bir şekilde gözlemleme fırsatı sunacak ve ilk kez derin morötesi tüm gökyüzü haritalarını oluşturacak.
2031 yılına kadar fırlatılması planlanan UVEX, son on yılda çevrimiçi hale gelen gökyüzü haritalama anketlerine katılacak. Bu anketler arasında Caltech liderliğindeki NASA SPHEREx misyonu ve Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi de bulunuyor.
Morötesi Işık ve Keşifler
UVEX, morötesi ışıkta yıldızları, galaksileri ve önceki gözlemlerde görünmeyen diğer patlayıcı olayları tespit edebilecek. Morötesi ışık, insan gözünün göremediği ve güneş yanığına neden olan bir ışık türüdür. UVEX, bu sayede evrenin evrimi hakkında derinlemesine bilgi sağlayacak.
Caltech Başkanı Ray Jayawardhana, UVEX’in “morötesi evreni keşfimizde cesur bir adım” olduğunu belirtti. UVEX, yıldız çarpışmaları ve süpernova patlamaları gibi dramatik olayları yakından takip edebilecek.
Teknolojik Yenilikler
UVEX, Caltech’in Fiona Harrison liderliğinde geliştiriliyor ve UC Berkeley Space Sciences Laboratory tarafından yönetiliyor. Uzay teleskobu, önceden tespit edilemeyen olayları yakalayacak kadar hızlı hareket edebilecek.
UVEX, NASA’nın Galaxy Evolution Explorer (GALEX) misyonunun mirasını sürdürüyor ancak 100 kat daha hassas olacak. Bu hassasiyet, Caltech, SRI International ve NASA’nın Jet Propulsion Laboratory tarafından ortaklaşa geliştirilen yenilikçi morötesi dedektörlerden sağlanacak.
Galaksiler ve Yıldız Olayları
UVEX, yıldızların ve galaksilerin evriminin yanı sıra nötron yıldızlarının çarpışmaları gibi kozmik patlamaların sonuçlarını da inceleyecek. Özellikle, 2017 yılında meydana gelen bir nötron yıldızları çarpışması, altın ve diğer ağır elementlerin oluşumuna katkıda bulunmuştu.
UVEX, bu tür olayları morötesi ışıkta görüntüleyerek kozmik patlamaların bileşenlerini ve madde akışının hızını takip edebilecek. Bu, astronomlara olayların erken aşamalarını inceleme fırsatı sunacak.
Yeni Keşifler ve Beklentiler
UVEX, büyük mavi “soyunmuş” yıldızları da inceleyecek. Bu yıldızlar, yörüngedeki yıldız arkadaşları tarafından dış hidrojen katmanları parçalanmış yıldızlardır. UVEX, gökyüzünü sürekli tarayarak bu tür yıldızları keşfedecek.
Ayrıca, UVEX’in gözlemleri, daha önce hiç görülmemiş küçük galaksileri bulmak için optimize edildi. Harrison, morötesi ışığın bu galaksileri tespit etmeyi kolaylaştıracağını belirtti.
