Yapay zekânın havacılıktaki kullanım alanlarına yeni bir örnek eklendi. Google ile Cathay Pacific, uçakların arkasında görülen beyaz yoğunlaşma izlerinin iklim üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlayan yapay zekâ sisteminin denemelerini genişletiyor.
Google’ın 7 Eylül’de açıkladığı çalışmada yapay zekâ tahminleri, uydu görüntüleri ve gelişmiş hava durumu verileri birlikte kullanılıyor.
Sistem, kalıcı yoğunlaşma izlerinin oluşma ihtimalinin yüksek olduğu soğuk ve nemli atmosfer bölgelerini uçuş öncesinde belirliyor. Pilotlar ve uçuş ekipleri de gerektiğinde küçük irtifa değişiklikleri yaparak bu bölgelerden kaçınabiliyor.
İlk denemede yüzde 40 azalma
Cathay Pacific ağı üzerinde gerçekleştirilen ilk çalışma için 100’den fazla uçuş hedeflendi.
Bunların 80’den fazlası yapay zekâ sisteminin önerdiği yoğunlaşma izi önleme rotalarını izledi.
Google’ın uydu görüntüleri üzerinden yaptığı analiz, bu uçuşlarda yoğunlaşma izlerinin iklimi ısıtıcı etkisinin yaklaşık yüzde 40 azaldığını ortaya koydu.
Denemelerin yapıldığı rotalar arasında Hong Kong-Singapur hattı da bulunuyor. Bu koridordaki uçuşlarda kalıcı yoğunlaşma izlerinin oluşmasına uygun atmosfer koşullarına sık rastlandığı belirtiliyor.
Yapay zekâ tahmini kokpite ulaşıyor
Sistemin temelinde yoğunlaşma izi oluşabilecek atmosfer bölgelerini önceden tahmin etmek bulunuyor.
Yapay zekâ; hava durumu verileri, uydu görüntüleri ve farklı uçuş verilerini analiz ederek riskli bölgeleri belirliyor.
Cathay Pacific ise bu tahminleri uçak içi internet bağlantısı ve şirketin Electronic Flight Folder sistemi üzerinden doğrudan uçuş ekiplerine aktarıyor.
Pilotlar böylece normal operasyon sırasında kullandıkları verilerin yanında yoğunlaşma izi tahminlerini de görebiliyor.
İrtifa değişiklikleri, uçuş güvenliği sınırları içinde ve pilotların türbülans gibi hava koşullarından kaçınmak için zaten uyguladığı operasyonlara benzer biçimde gerçekleştiriliyor.
Neden uçak izleri önemli?
Uçakların arkasında görülen beyaz çizgiler, motorlardan çıkan su buharının yüksek irtifadaki soğuk ve nemli havada yoğunlaşması sonucu oluşuyor.
Bunların büyük bölümü kısa sürede kaybolurken bazıları uzun süre atmosferde kalabiliyor ve bulut benzeri yapılara dönüşebiliyor.
Özellikle kalıcı yoğunlaşma izleri atmosferden uzaya çıkması gereken ısının bir bölümünü tutabiliyor.
Google Research’e göre yoğunlaşma izlerinin oluşturduğu bulutların etkisi, havacılığın küresel ısınma üzerindeki toplam etkisinin yaklaşık üçte birini oluşturabiliyor.
Denemeler büyütülüyor
Google ve Cathay Pacific şimdi çalışmanın ikinci aşamasına geçiyor.
Yeni denemelerde Asya içindeki rotaların yanı sıra Pasifik ötesi ve 16 saati aşan ultra uzun menzilli uçuşlar da incelenecek.
Çalışmaya yoğunlaşma izlerinin iklim etkisini araştıran kâr amacı gütmeyen Contrails.org da katılacak.
Amaç yalnız sistemin teknik olarak çalışıp çalışmadığını görmek değil. Farklı hava koşullarında ve uzun mesafeli ticari uçuşlarda yöntemin günlük havayolu operasyonlarına ne ölçüde uygulanabileceği de araştırılacak.
Google daha önce American Airlines ile yaptığı testlerde de yapay zekâ tahminlerini kullanmış ve 70 deneme uçuşunda yoğunlaşma izi oluşumunun yüzde 54 azaltıldığını açıklamıştı.
Yeni Cathay Pacific çalışmasıyla teknoloji ilk kez Asya-Pasifik’teki ticari uçuşlarda daha geniş ölçekte sınanıyor.
Kaynak: Google / Google Research
